Alle artikelen

Aandacht & gewoontes

Motivatie is overschat

23 september 2026 · 2 min lezen

Iedereen kent het. Je ziet een documentaire, leest een artikel of hoort een vriend over zijn nieuwe sportschool, en je denkt: dit ga ik ook doen. Een week later is de sporttas nog steeds niet ingepakt. Volgens onderzoek ligt dat niet aan je karakter. Het ligt aan het verschil tussen willen en plannen.

Het experiment

Britse onderzoekers verdeelden 248 studenten door loting in drie groepen:

  • Groep 1 kreeg niets extra.
  • Groep 2 kreeg informatie over het risico op hart- en vaatziekten en wat sporten oplevert. Bedoeld om ze te motiveren.
  • Groep 3 kreeg dezelfde informatie, en schreef daarnaast op wanneer, waar en wat ze de komende week zouden sporten.

Een week later werd gekeken wie minstens één keer had gesport [1].

De gemotiveerde groep wílde echt meer sporten, maar deed het niet. Zelfs een tikje minder dan de groep die niets kreeg.

Waarom het plan werkt

Psychologen noemen dit een als-dan-plan, in vaktaal een “implementatie-intentie”. Je koppelt wat je wilt doen aan een concreet moment en een concrete plek: “Als ik dinsdag om half zes uit mijn werk kom, rijd ik meteen door naar de sportschool.” Het moment zelf wordt het startsein. Je hoeft niet meer te beslissen, en dus ook niet te twijfelen.

En het is geen toevalstreffer. Onderzoekers legden 94 studies met samen ruim 8000 deelnemers naast elkaar. Als-dan-plannen hielpen mensen keer op keer om te doen wat ze van plan waren [3].

Hoe lang tot het vanzelf gaat?

gemiddeld66 dagen

voordat een nieuwe gewoonte vanzelf ging.

tussen de18–254 dagen

Het verschil tussen mensen in hoeveel tijd er nodig is voordat iets een gewoonte wordt.

En misschien wel het belangrijkste: één keer overslaan maakte niets uit voor het eindresultaat [2].

Motivatie verandert wat je wilt. Een plan verandert wat je doet.

Probeer dit

  • Kies één ding, niet vijf.
  • Maak het concreet: als [moment en plek], dan [wat je doet]. Bijvoorbeeld: “Als ik om 12 uur ga lunchen, begin ik met een bak kwark.”
  • Koppel het aan iets wat je al elke dag doet, zoals koffie zetten of thuiskomen.
  • Een keer gemist? Gewoon de volgende keer weer. Het telt niet tegen je.

Bronnen

  1. Milne, S., Orbell, S., & Sheeran, P. (2002). Combining motivational and volitional interventions to promote exercise participation: protection motivation theory and implementation intentions. British Journal of Health Psychology, 7(2), 163–184. Samenvatting
  2. Lally, P., van Jaarsveld, C.H.M., Potts, H.W.W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009. Artikel
  3. Gollwitzer, P.M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: a meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119. Artikel

Een vraag of aanvulling?

Mail me